Nawet bardzo staranne szczotkowanie nie usuwa wszystkiego. Płytka bakteryjna, która zostaje w trudno dostępnych miejscach, mineralizuje i zamienia się w kamień nazębny, a tego nie da się już zdjąć szczoteczką. Higienizacja zębów to zabieg, który usuwa kamień, osad i przebarwienia, a przy okazji pozwala higienistce sprawdzić, jak naprawdę wygląda codzienna higiena. Wyjaśniamy, z czego składa się pełna higienizacja, jak często ją wykonywać, czy boli i jak przygotować się do zabiegu.
W skrócie
- Pełna higienizacja to zwykle trzy lub cztery etapy: skaling (usuwanie kamienia), piaskowanie (usuwanie osadu i przebarwień), polerowanie i fluoryzacja.
- U większości dorosłych wystarcza higienizacja co 6 miesięcy; przy chorobach dziąseł, aparacie ortodontycznym lub paleniu częściej.
- Zabieg nie uszkadza szkliwa. Nadwrażliwość po skalingu jest przejściowa i mija w ciągu kilku dni.
- Higienizacja to także najlepszy moment na naukę techniki szczotkowania i dobór szczoteczki, pasty i nici.
Dlaczego kamień nazębny jest problemem
Płytka bakteryjna osadza się na zębach kilka godzin po szczotkowaniu. Jeśli nie zostanie usunięta w ciągu doby lub dwóch, zaczyna wiązać minerały ze śliny i twardnieje. Tak powstaje kamień nazębny: szorstka, porowata powłoka, na której bakterie osiadają jeszcze chętniej. Kamień odkłada się najczęściej na wewnętrznej stronie dolnych siekaczy i na zewnętrznej powierzchni górnych trzonowców, w pobliżu ujść ślinianek.
Kamień drażni dziąsła, które reagują zapaleniem: krwawią przy szczotkowaniu, są zaczerwienione i obrzęknięte. Nieleczone zapalenie dziąseł może przejść w zapalenie przyzębia (paradontozę), w którym dochodzi do utraty kości wokół zębów, odsłaniania szyjek i w końcu rozchwiania zębów. Kamień poddziąsłowy jest też częstą przyczyną nieświeżego oddechu.
Z czego składa się higienizacja
Skaling
Skaling to usuwanie kamienia nazębnego, najczęściej skalerem ultradźwiękowym. Końcówka urządzenia drga z wysoką częstotliwością i kruszy kamień, a strumień wody chłodzi ząb i wypłukuje resztki. Kamień poddziąsłowy, schowany w kieszonkach dziąsłowych, usuwa się dodatkowo narzędziami ręcznymi, tzw. kiretami. Zdrowe szkliwo nie ulega przy tym uszkodzeniu.
Piaskowanie
Piaskowanie usuwa miękki osad i przebarwienia po kawie, herbacie, czerwonym winie czy papierosach. Na zęby kierowany jest strumień wody z powietrzem i bardzo drobnym proszkiem (najczęściej na bazie glicyny lub erytrytolu, delikatniejszych niż dawniej stosowana soda). Proszek dociera do przestrzeni między zębami i bruzd, których nie da się wypolerować gumką.
Polerowanie
Po skalingu i piaskowaniu powierzchnie zębów wygładza się pastą polerską. Gładkie szkliwo wolniej zbiera płytkę, więc efekt higienizacji utrzymuje się dłużej.
Fluoryzacja
Na koniec na zęby nakłada się lakier lub pianę z fluorem. Fluor wzmacnia szkliwo, zmniejsza nadwrażliwość po skalingu i hamuje rozwój próchnicy. Przez około dwie godziny po fluoryzacji nie należy jeść ani pić.
Tak wygląda higienizacja w naszych placówkach: na Mokotowie i w Ząbkach. Zabieg wykonuje higienistka stomatologiczna, a w razie wykrycia próchnicy lub problemów z dziąsłami umawia konsultację z lekarzem.

Jak często wykonywać higienizację
| Sytuacja | Zalecana częstotliwość |
|---|---|
| Zdrowe dziąsła, dobra higiena domowa | co 6 miesięcy |
| Skłonność do szybkiego odkładania kamienia, palenie, dużo kawy i herbaty | co 3 do 4 miesięcy |
| Aparat ortodontyczny stały | co 3 do 4 miesięcy |
| Zapalenie dziąseł lub przyzębia | według zaleceń lekarza, często co 3 miesiące |
| Ciąża | co najmniej raz, najlepiej w II trymestrze |
| Implanty, korony, licówki | co 4 do 6 miesięcy, z użyciem narzędzi bezpiecznych dla uzupełnień |
Czy higienizacja boli
Dla większości pacjentów higienizacja jest co najwyżej nieprzyjemna: wibracje skalera, chłodna woda i smak proszku. Dyskomfort pojawia się głównie przy odsłoniętych szyjkach zębów i zapalnie zmienionych dziąsłach. W takich przypadkach higienistka może zastosować żel znieczulający lub, przy dużej nadwrażliwości, lekarz podaje znieczulenie miejscowe. Po zabiegu zęby bywają przez kilka dni wrażliwe na zimno, a dziąsła lekko podrażnione. To mija samoistnie.
Jak przygotować się do zabiegu i co robić po nim
- Zjedz posiłek przed wizytą, bo po fluoryzacji przez około dwie godziny nie można jeść ani pić.
- Poinformuj o chorobach przewlekłych, przyjmowanych lekach (zwłaszcza przeciwzakrzepowych) i ciąży.
- Przez 24 godziny po piaskowaniu unikaj barwiących pokarmów i napojów (kawa, herbata, czerwone wino, buraki) oraz palenia, bo oczyszczone szkliwo łatwiej chłonie barwniki.
- Wymień szczoteczkę na nową i stosuj się do wskazówek higienistki dotyczących techniki szczotkowania i nici lub szczoteczek międzyzębowych.
Higienizacja a wybielanie
Wiele osób oczekuje po higienizacji wyraźnie bielszych zębów. Zabieg przywraca naturalny kolor zębów, usuwając osady i przebarwienia zewnętrzne, ale nie rozjaśnia szkliwa. Jeśli zależy Ci na jaśniejszym odcieniu, higienizacja jest pierwszym, koniecznym etapem przed wybielaniem: preparat wybielający działa równomiernie tylko na czystej powierzchni zębów.
